Close
Zanim kupisz LED

Odchodząca dziś do lamusa żarówka miała kilka niewątpliwych zalet – po prostu dobrze świeciła i łatwo było ją wymienić.
Dlatego wykorzystywaliśmy ją ponad 100 lat. Była niestety mocno nieekonomiczna i dlatego w szybkim tempie się z nią żegnamy.
Próbujemy ją zastąpić nowymi technologiami takimi jak LED.
Zanim, więc wrzucimy do koszyka (może być Internetowego) źródło światła LED, proponujemy zapoznać się z kilkoma artykułami zamieszczonymi w tym miejscu. Gwarantujemy, że dobrze dobrane LEDy będą służyły lata i wkrótce zapomnimy o kłopotach związanych z ich wyborem.
Kiedy kupujemy źródło światła LED musimy odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
1. Do jakiego typu oprawy szukamy LED-a, czyli jaki rozmiar i kształt
2. Jakie mamy mocowanie żarówki?
3. Jakim napięciem zasilamy oprawę i źródło?
4. Jakiej barwy światło potrzebujemy?
5. Jakie odwzorowanie kolorów jest dla nas ważne?
6. Jaka trwałość nas interesuje?
7. Jaka efektywność energetyczna nas interesuje, czyli po prostu czy to się opłaca?  
Zamieszczone tu artykuły pomogą z pewnością w odnalezieniu odpowiedzi na te pytania oraz zapewnią, że kupione źródła światła LED będą służyły Państwu długo i równie dobrze jak nasza stara, poczciwa żarówka.
Jak dobrać barwę światła

Barwę światła określa się za pomocą temperatury barwowej (Tc) i podaje się ją w Kelwinach (K). Przykładowe temperatury barwy światła:
  • 1600 K - wschód i zachód Słońca
  • 1800 K - barwa w oświetleniu świeczki
  • 2800 K - barwa bardzo ciepło-biała (żarówkowa)
  • 3000 K - barwa ciepło-biała
  • 3200 K - barwa światła lamp studyjnych
  • 4000 K - barwa biała neutralna
  • 5000 K - barwa chłodno-biała
  • 6500 K - barwa zimna
Oprawy, rozmiary, typy.

Pierwsze podstawowe pytanie, które usłyszymy od każdego sprzedawcy to, do jakiej oprawy Pan/Pani szuka źródła. Źródła światła LED są tak projektowane żeby pasowały do typowych opraw, które używamy w domu. Najpopularniejsze są żyrandole, kinkiety i plafoniery dające światło ogólne oraz tzw. spoty czyli światło punktowe, akcentujące.
Żyrandole i kinkiety najczęściej zaopatrzone są w najprostsze gniazda przystosowane do zwykłych żarówek. Te gniazda to tzw. gruby i cienki gwint oznaczane odpowiednio e27 oraz e14. Najzwyklejsza żarówka ma gwint e27 i bańkę A60 często oznaczoną, jako GLS. Jest to kształt dobrze nam znanej zwykłej żarówki. Warto to zapamiętać. Jeśli więc szukamy LEDa do standardowego żyrandola będziemy szukać tych z gwintem E27 (lub E14 jeśli mamy gwint cienki) oraz z oznaczeniem GLS lub A.
Kolejna sprawa to kształt i rozmiar bańki. Jest to nie mniej ważne gdyż źródło światła musi się nam do oprawy zmieścić.
Wspomnieliśmy już, że najzwyklejsza żarówka to bańka A60 lub GLS kształtem przypominające gruszkę. Są również dostępne świeczki, kulki, globy (duże kulki). Ważne jest żeby znać wymiary źródeł światła, jakie są nam potrzebne. Inaczej może się okazać, że nowo zakupione źródło jest po prostu za duże i nie zmieści się w oprawę!
Poniżej jest zestawienie najpopularniejszych baniek i ich oznaczeń:
Typ
Średnica
Długość
A60 GLS
60mm
103-105mm
A50 GLS
50mm
88,5mm
P45 Kulka
45mm
71-74mm
Świeczka
35mm
78,5-97mm
Spoty to oddzielna historia. Spoty, czyli światło skupione punktowo swój renesans rozpoczęły z pojawieniem się halogenów. Te doskonale nadawały się do budowy punktowych opraw. Mamy je w kuchniach, łazienkach, korytarzach. Doświetlamy nimi obrazki, fasady domów, podjazdy itd. Ilość zastosowań jest nieograniczona. Najpopularniejsze oprawy punktowe to tzw. oczka halogenowe. Mogą być montowane praktycznie wszędzie, w sufitach, meblach, na dodatkowych wysięgnikach i szynach. Najczęściej stosuje się w nich źródła z dodatkowym, własnym lustrem tzw. MR16. Oznaczeniem MR16 producenci nazywają właśnie średnicę pomiędzy 50 a 51mm.
Dostępne są oczywiście inne rozmiary, które ujęte są w tabeli poniżej:
Typ
Średnica
Długość
MR16
50,7mm
55mm
MR11
35mm
40-45mm
AR111
111mm
67mm
PAR16
51mm
79mm
PAR20
64,5mm
91mm
PAR30
97mm
90,5mm
W praktyce najlepiej zmierzyć średnicę otworu, w którym chcemy umieścić źródło. Jeśli jest to mniej więcej 5cm to mamy do czynienia z MR16.
Plafoniery są jednym z najprostszych typów opraw. Najczęściej pasują do nich standardowe żarówki z gwintem E27 lub E14 i standardową bańką typu A (GLS, gruszka).
Tutaj warto zwrócić jedynie uwagę na rozmiar źródła światła LED tak by zmieściło się w oprawę.
Trzonki, gwinty itd.
Jaki mamy dostępny trzonek (gwint, gniazdo)? Trzonek lub gwint to inaczej część źródła światła służącego jego obsadzeniu w oprawie. Zadaniem trzonka jest po pierwsze trwałe osadzenie źródła w oprawie, a po drugie przewodzenie prądu.
Mamy bardzo dużo różnych potrzeb oświetleniowych i chcemy włożyć źródło światła do różnych opraw. W związku z tym będziemy mieli trzonki grube np. E27 do dużych żyrandoli i całkiem malutkie jak G9 do malutkich kapsułek halogenowych.
Do oświetlenia domu służy kilka różnych napięć roboczych. Najczęściej mamy do dyspozycji napięcie sieciowe 230V oraz napięcia stałe, dostępne z zasilaczy tj. 12V lub 24V. Jak łatwo się domyślić nie można mieszać źródeł światła nisko i wysokonapięciowych, bo po prostu się przepalą. Stąd producenci różnicują wielkość i kształt dostępnych trzonków tak, aby się nie mieszały przez przypadek.
Najpopularniejszym trzonkiem na napięcie sieciowe w spotach jest GU10, natomiast na 12V GU5,3 (nie mylić z G53 – to nie to samo).
Poniżej znajduje się opis najczęściej stosowanych w technologii LED trzonków:
E27 – napięcie sieciowe 230V
E14 – napięcie sieciowe 230V
GU5,3 – napięcie stałe 12V lub 24V
GU10 – napięcie sieciowe 230V
G9 – napięcie sieciowe 230V
G4 - napięcie 12V
G53 – napięcie stałe 12V lub 24V  
LEDy na napięcie stałe 12V wymagają dodatkowego zasilacza często nazywanego driverem (LED driver). Zasilacz należy dobrać do mocy źródeł, które będziemy zasilać. Jego moc powinna być tak dobrana żeby przekraczała o ok. 10% sumaryczną moc podpiętych do niego źródeł światła.
Nie może być za mały, ponieważ może to doprowadzić do jego uszkodzenia. Za duży też nie może być gdyż można wtedy uszkodzić źródła światła lub po prostu takie zestawienie nie zadziała.
Częstym błędem jest próba zastosowania starego zasilacza halogenowego do źródeł LED. Zwykle jest on przystosowany do dużych obciążeń mocy i ze źródłami LEDowymi po prostu nie zadziała. W domach często spotyka się stare instalacje na halogeny GU5,3. Są to popularne oczka halogenowe często montowane w kuchniach, łazienkach lub sufitach podwieszanych. Są one wyposażone w starego typu transformatory 12V . Nie nadają się one do zasilania LEDowego.
W tym przypadku albo wymieńmy transformator na zasilacz LED o odpowiedniej mocy, albo zmieńmy technologię na napięcie sieciowe GU10. Jest to proste w wykonaniu. Wystarczy wyrzucić transformator a gniazdka w oczkach halogenowych z GU5,3 wymienić na GU10. Gniazdko GU10 kosztuje grosze i można je wymienić samemu (oczywiście z zachowaniem ostrożności i wyłączonym zasilaniem).
Uwaga: nie w każdym miejscu można wymienić instalację z 12V na 230V. Przykładowo w łazienkach istnieją specjalne strefy (okolice wanny, brodzika) gdzie nie wolno stosować napięcia sieciowego 230V.

Close